په آسـمان کې روحـونه له حد څخه ډیر جـوړ شوي وو
مقرب روحونه په مخکېنیو صفونو کې موجود وو. عام روحونه یې دې دنیا ته د هغو آدمانو قومونو ته راولیږل څوک یې چې د ځمکې له تورې، سپینې، زیړې او څوک هم د سرې خټې څخه جوړ کړي وو. جبرائیل، هاروت او ماروت دوی ته علم ورزده کړ.
کله چې پر ځمکه له خټو څخه بیلابیل آدمان جوړیدل، خبیث جنات هم د فرصت ترلاسه کولو سره سم په هغوی کې او د هغوی د اولادونو په جسمونو کې به ننوتل او دا هڅه به یې کوله چې دوی په خپل شیطاني ګرفت کې ونیسي. بیا د همدې قومونو نبیان او ولیان او د هغوی لارښوونې د دې قومونو د نجات وسیلې ګرځیدلې.
زیات شمېر آدمان د جوړی په شکل تخلیق شول او له هغوی څخه د اولاد لړۍ هم جاري شوه. مګر څو ځلی یوازې ښځینه آدم تخلیق شو او د هغوی نسل د امرِ کُن په وسیله پیل شو. دا قومونه تر نن ورځې په دې دنیا کې موجود دي. د دوی په نسل کې یوازې ښځینه سردارانې شتون لري او داچې دوی د ښځې د اولاد پورې تړاو لري له همدې امله، دوی رب ته هم د مؤنث په سترګه ګوري او خپل ځان د پرښتو اولاد متصور کوي، ځکه چې د ښځینه آدم څخه به د واده یا د نارینه نه بغیر اولادونه پیدا کیدل. همدا رسم اوس هم په دوی کې روان دی. د دې قبیلو ښځې د هر چا څخه چې وغواړي ماشومان زیږوي او وروسته له بل سړي سره واده کوي. دوی دا دود بې حیایي نه ګڼي.
د روحونو اقرار، قسمت او مرتبو ته په کتلو د یو ورته طبعیت آدم دهمدې روحونو د لارښوونی لپاره راولیږل شو. له همدې امله د هغوی لپاره کومه خاص دین ترتیب نه شو. که په هغوی کې نبیان هم راغلل، نو په ډیر کم تعداد سره خلکو هغوی تسلیم کړل، بلکه د نبیانو د تعلیم خلاف کارونه به یې کول، د الله پر ځای د سپوږمۍ، ستوري، لمر، ونې، او حتی د مارانو عبادت به یې کاوه.
په پای کې، آدم صفی الله یې د جنت له خټې څخه په جنت کې تخلیق کړ تر څو په عظمت او فضیلت کې د ټولو څخه مخکښ ثابت شي او د خبیثانو څخه هم محفوظ پاتې شي ځکه چې جنت ته خبیثانو لاسرسې نه درلود. عزازیل د خپل علم په اساس د آدم په عظمت باندې پوه شوی و، څوک چې د عبادت په وجه د ټولو پرښتو سردار ټاکل شوی و او د جناتو له قوم څخه و . د آدم پر جسم یې د حسد له وجې وتوکل او د هغه د لاړو جراثیم د خبیثانو په شکل د آدم جسم ته ننوتل، کوم ته چې نفس ویل کېږي او له همدې امله نفس هم د آدم د اولاد په میراث کې شامل شو. نو ځکه خو حضور پاک ﷺ وفرمایل: هرکله چې یو انسان پیدا کیږي، یو شیطان جن هم د هغه سره دنیا ته راځي.
پرښتې او ملائکې توپیر لري. په ملکوت کې پرښتې وي، د چا تخلیق چې د روحونو سره یوځای ترسره شوی دی. د ملکوت څخه پورته د جبروت مخلوق ته ملائکه ویل کېږي، دوی د روحونو د امرِ کُن څخه مخکې شتون درلود.
د رب له لوري آدم صفی الله ته د سجدی حکم وشو. البته له دې مخکې بل آدم جنت کې تخلیق شوی نه و او نه هم کوم بل آدم ته پرښتو سجده کړې وه. عزازيل حجت وکړ، له سجدې انکاري شو نو پر هغه لعنت نازل شو او هغه د صفی الله د اولاد سره دښمني پیل کړه. البته د مخکېنیو آدمانو قومونه د عزازیل د دښمنۍ څخه محفوظ وو. د هغوی د ګمراه کولو لپاره خبیث جن کافی و. څرنګه چې شیطان د ټولو خبیثانو څخه ډیر طاقتور و، هغه په دې وتوانیدلو چې د صفی الله اولاد قابو کړي او داسې کرغېړن جرمونه یې ورزده کړل چې د نورو قومونو له آسیایانو څخه کرکه راغله. د دې ترڅنګ د همدې صفي الله د عظمت له امله، د هغه له نسل څخه کومو خلکو ته چې د رب له لوري هدایت ورکړل شو، دومره خدای ته نږدې او د عظمت خاوندان شول، چې نور قومونه د هغوی عظمت ته حیران شول او حسد یې ورسره وکړ. تر ټولو لوی آسماني کتابونه لکه، توریت، زبور،انجیل او قرآن پر همدوی نازل کړلې شول او د همدوی د تعلیم، فیض او برکت له امله آسیایې دین د ټولې نړۍ په قومونو کې خپور شو. د آدم صفي الله روح لا تراوسه داخل کړلې شوی هم نه و مګر پرښتې په دې پوهې شوې وې چې دا هم دنیا لپاره تخلیق کېږي. ځکه چې د خاورې انسان یوازې پر ځمکه ژوند کوي. بیا په کومه بهانه ځمکې ته ولیږل شو. ازلي کارونه د الله له لوري وي مګر الزام پر بندګانو راځي. که آدم یې د الزام پرته دنیا ته را لیږلې و، نو هغه به دنیا ته له راتګ وروسته، ګیلې او شکایتونه کول، توبه به یې ولې باسله او ژړا فریاد به یې ولې کاوه؟
۱. د ازل د ورځی جهنمي روح چې په غیر مذهبي کورنۍ کې وزیږیدلې شي، هغه ته كافر او كاذب ویل کېږي. همدا خلک د خدای منکران، د نبیانو او ولیانو دښمنان وي. متكبره، په زړه سخت او د خدای د مخلوق په ځورولو خوشحالیږي. دویمه ډله په مذهب کې د شمولیت باوجود هم د مذهب څخه لرې وي. که همدا روح په کومه مذهبي دینداره کورنۍ کې وزیږیدلې شي، هغه ته منافق ویل کېږي.
۲. همدا خلک د نبیانو ګستاخ، پر ولیانو حسد کوونکي او په مذهبونو کې فتنه وي. د دوی عبادت هم د ابلیس په څیر بیکاره وي. مذهب د دې په لټه کې وي چې دوی جنت ته داخل کړي مګر تقدیر دوی دوزخ لوري ته را کاږي. څرنګه چې دوی د نبیانو او ولیانو د مرستې څخه محروم وي، له همدې امله په اسانۍ سره د شیطان او نفس په لمسون کې راښکیل کېږي، دا چې ته دومره زیات علم لرې او دومره زیات عبادتونه کوې نو په تا او نبیانو کې څه فرق دی؟ بیا هغوی خپل باطن ته د ځیر کیدو پرته، خپل ځان د نبیانو په څېر ګڼي او ولیان د ځان محتاج ګڼي. دوی د روحانیت او کرامتونو اقراري نه وي، بلکه یوازې د هاغه عمل اقراري وي، د کوم چې په خپل ځان کې د هغې ظرفیت ویني. حتی معجزو ته هم د جادو په سترګه ګوري او تکذیب یې کوي. د ابلیس طاقت مني مګر د نبیانو او ولیانو د طاقت منل د دوی لپاره ګران وي.
۳. ازلي جنتي روح که په غیر مذهبي کورنۍ یا په ګنده ماحول کې وزیږيدلې شي نو هغه ته معذور ویل کېږي. معذور ته د معافۍ او بخښنی امکان وي. همدا روحونه د صراط مستقيم په لټون کې او د ګړنګ څخه د وتلو لپاره د ولیانو وسیله لټوي. په زړه، نرم، عاجز او سخي وي.
۴. که جنتي روح په دینداره کورنۍ کې چې يو آسماني مذهب عملي کوي وزیږيدلې شي، هغه ته صادق او مومن ویل کېږي. دوی د عبادت او ریاضت سره د الله قرب ترلاسه کوي او د هغه د وراثت حقدار جوړیږي.
د ژباړې معلومات
دا ژباړه د ټولنې پر بنسټ ولاړه ده او دقت او د اصلي متن سره مطابقت یقیني کولو لپاره تایید ته اړتیا لري.